Jak cytować
Abstrakt
Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną, charakteryzującą się postępującym uszkodzeniem stawów na podłożu postępującego procesu zapalnego. Wprowadzenie terapii innowacyjnych, w tym leków biologicznych, znacząco poprawiło jakość życia pacjentów, poprzez ograniczenie nasilenia destrukcji stawów i spowolnienie progresji choroby. U niektórych pacjentów poddanych terapii biologicznej mogą wystąpić działania niepożądane, w tym miejscowe reakcje skórne w miejscu podania leku oraz znacznie rzadziej zmiany uogólnione, jak wystąpienie łuszczycy de novo i inne paradoksalne reakcje skórne. W pracy opisano 2 przypadki pacjentek z wieloletnim wywiadem RZS (68-letniej oraz 73-letniej), u których podanie leków z grupy inhibitorów TNF-α (u pierwszej Certolizumabu pegol, u drugiej Etanerceptu) doprowadziło do wystąpienia pokrzywki alergicznej oraz łuszczycy paradoksalnej. Po przerwaniu terapii tymi lekami obserwowano stopniowe ustępowanie objawów, co pozwoliło na zastosowanie alternatywnego leczenia Tocilizumabem – lekiem z grupy inhibitorów IL-6. Uzyskano redukcję objawów choroby oraz regresję objawów skórnych. Według danych literaturowych, zastosowanie w kolejnej linii terapii leku o tym samym mechanizmie działania wiązałoby się z większym ryzykiem nawrotu zmian łuszczycowych. Przedstawione przypadki podkreślają konieczność uważnego monitorowania działań niepożądanych leków stosowanych w terapii biologicznej, zwłaszcza w aspekcie indukcji powikłań skórnych, nie tylko miejscowych, ale także uogólnionych.
Bibliografia
Jani M., Dixon W.G., Chinoy H.: Drug safety and immuno- genicity of tumour necrosis factor inhibitors: the story so far. Reumathology 2018; 57(11): 1896–1907.
Navarro R., Daudén E.: Reacciones psoriasiformes para- dójicas durante el tratamiento con terapia anti-factor de ne- crosis tumoral. Manejo clínico. Dermatología Práctica 2014; 105(8): 752–761.
Bucalo A., Rega F., Zangrilli A. i in.: Paradoxical psoriasis induced by anti-TNFα treatment: Evaluation of disease-spe- cific clinical and genetic markers. Int J Mol Sci 2020; 21(21): 7873–7879.
Joyau C., Veyrac G., Dixneuf V. i in.: Anti-tumour necrosis factor alpha therapy and increased risk of de novo psoria- sis: is it really a paradoxical side effect? Clin Exp Rheumatol 2012; 30(5): 700–706.
Li S.J., Perez-Chada L.M., Merola J.F.: TNF inhibitor-indu- ced psoriasis: Proposed algorithm for treatment and mana- gement. J Psorasis Psoriatic Arthritis 2019; 4(2): 70–80.
Vasconcellos J.B., Pereira D.D., Vargas T.J. i in.: Paradoxical psoriasis after the use of anti-TNF in a patient with rheumato- id arthritis. An Bras Dermatol 2016; 91(Suppl 1): 137–139.
Conrad C., Di Domizio J., Mylonas A. i in.: TNF blockade induces a dysregulated type I interferon response without autoimmunity in paradoxical psoriasis. Nat Commun 2018; 9(1): 25.
Lelonek E., Dębicka M., Maj J. i in.: Adalimumab induced psoriasis during the treatment of inflammatory bowel dise- ase – case report. Przegl Dermat 2015; 102(4): 331–335.
Joulfayan H., Makunts T., Abagyan R.: Anti-TNF-α therapy induced psoriasis in rheumatoid arthritis patients according to FDA postmarketing surveillance data. Sci Rep 2023; 13(1): 10448–10455.
Budair F., Alhemli H., Zeidan A. i in.: The immunological implications of paradoxical reactions in rheumatoid arthritis and psoriasis treatment: A case report. EJGM 2024; 21(6): 610–616.
Lian N., Zhang L., Chen M.: Tumor necrosis factors-α inhi- bition-induced paradoxical psoriasis: A case series and lite- rature review. Dermatol Ther 2020; 33(6): e14225–e14230.
Smolen J.S., Landewé R.B.M., Bijlsma J.W.J., i in.: EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthri- tis with synthetic and biological disease-modifying antirheu- matic drugs: 2022 update. An Rheum Dis 2022; 82(1): 3–18.
Smolen J.S., Landewé R.B.M., Bergstra S.A. i in.: EULAR re- commendations for the management of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheuma- tic drugs: 2022 update. Ann Rheum Dis 2023; 82(1): 3–18.
Gossec L., Kerschbaumer A., Ferreira R.J.O. i in.: EULAR recommendations for the management of psoriatic arthritis with pharmacological therapies: 2023 update. Ann Rheum Dis 2024; 83(6): 706–719.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2025 Review of Medical Practice