Słowa kluczowe
rozwój dziecka
układ oddecho-
Jak cytować
Abstrakt
Cięcie cesarskie jest metodą ukończenia ciąży oraz najczęściej wykonywanym położniczym zabiegiem chirurgicznym na świecie, a liczba cięć cesarskich w Polsce i na świecie stale rośnie. Położnicze oraz pozapołożnicze wskazania do cięcia cesarskiego zostały ściśle określone przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. Obecnie najczęściej stosowaną techniką tej operacji jest nacięcie poprzeczne z dostępu Pfannenstiela. Operacyjne ukończenie ciąży może nieść za sobą liczne konsekwencje dla rozwoju dziecka. Dzieci urodzone przez cesarskie cięcie często nie spełniają wszystkich warunków niezbędnych do rozpoczęcia prawidłowej czynności oddechowej i prawidłowej adaptacji układu sercowo-naczyniowego. Odmienna kolonizacja jelit mikroorganizmami u niemowląt urodzonych przez cesarskie cięcie jest odpowiedzialna za zaburzenia flory bakteryjnej przewodu pokarmowego, co może wpływać na zwiększone ryzyko otyłości i mieć wiele innych poważnych konsekwencji, takich jak rozwój licznych chorób. Wyniki poszczególnych badań wskazują, że cesarskie cięcie niesie za sobą zwiększone ryzyko wystąpienia astmy, chorób alergicznych, ogólnoustrojowych zaburzeń tkanki łącznej, niedoborów odporności oraz chorób jelit w późniejszym rozwoju dziecka. Dzieci urodzone przez cięcie cesarskie w porównaniu z tymi urodzonymi siłami natury, podczas porodu narażone są na odmienne czynniki fizyczne, mikrobiologiczne, hormonalne i medyczne. Wpływają one na procesy fizjologiczne i w rezultacie kształtują stan zdrowia dziecka nie tylko w okresie noworodkowym, ale również w okresie dojrzewania oraz w dorosłym życiu.
Bibliografia
Bręborowicz G.H.: Położnictwo i ginekologia. Tom 1. War- szawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2020. 438–442.
Lurie S., Glezerman M.: The history of cesarean technique. Am J Obstet Gynecol 2003; 189(6): .1803–1806
Polska Z.: Techniki wspomaganego rozrodu – informacje dla pacjentek. 2021
Moćkun J., Olszewska J.: Wpływ cięcia cesarskiego na roz- wój psychomotoryczny dziecka. Piel Pol 2017; 1(63): 150.
Hul M., Osadnik K.: Cesarskie cięcie i poród po cięciu cesar- skim. Warszawa: Natuli; 2020.
Baston H., Hal J.: Podstawy położnictwa – najważniejsze za- gadnienia. Warszawa: Wyd. Urban & Partner; 2011. 45–46.
Keag O.E., Norman J.E., Stock S.J.: Long-term risks and benefits associated with cesarean delivery for mother, baby, and subsequent pregnancies: Systematic review and meta- -analysis. PLoS Med 2018; 15(1): e1002494. doi: 10.1371/ journal.pmed.1002494.
Ramachandrappa A., Jain L.: Elective cesarean section: its impact on neonatal respiratory outcome. Clin Perinatol 2008; 35(2): 373–393, vii. doi: 10.1016/j.clp.2008.03.006.
Guglani L., Lakshminrusimha S., Ryan R.M.: Transient ta- chypnea of the newborn. Pediatr Rev 2008; 29(11): e59– e65. doi: 10.1542/pir.29-11-e59.
Kornacka M.K., Kufel K.: Ciecie cesarskie a stan noworodka. Ginekol Pol 2011; 82(8): 612–617.
Wielgoś M.: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Gineko- logów i Położników dotyczące cięcia cesarskiego. Ginekolo- gia i Perinatologia Praktyczna 2018; 3(4): 159–174.
Santorek N., Biłas K., Tokarska A. i in.: Cięcie cesarskie. Rosnący odsetek i zmiana trendów we wskazaniach; 2019. https://journals.viamedica.pl/varia_medica/article/ view/67441 (dostęp: 04.06.2025).
Dudek D., Dąbroski F., Gałecki P. i in.: Konsensus psychia- tryczno-położniczy w sprawie wskazań do cięcia cesarskie- go ze wskazań psychiatrycznych ze szczególnym uwzględ- nieniem lęku związanego z porodem (określanego czasami terminem „tokofobia”).
Betran A.P., Torloni M.R., Zhang J.J. i in.: WHO Statement on Caesarean Section Rates. BJOG 2016; 123(5): 667–670. doi: 10.1111/1471-0528.13526.
NFZ.: Porody i opieka okołoporodowa. 2024.
Troszyński M.: Położnictwo. Ćwiczenia. Warszawa: Wydaw- nictwo Lekarskie PZWL; 2015.
Czajkowski K.: Techniki cięcia cesarskiego, V Kongres Aka- demii po Dyplomie – Ginekologia; 2020. https://podyplomie. pl/medVOD/films/944 (dostęp: 04.06.2025).
Roszkowska A.: Cesarskie cięcie bez tajemnic: cesarka od A do Z; 2013. https://www.mjakmama24.pl/porod/cesarskie- -ciecie/cesarskie-ciecie-bez-tajemnic-cesarka-od-do-z-aa- -LQbk-2dD1-3cMx.html (dostęp: 04.06.2025).
Kan A.: Classical Cesarean Section. Surg J (NY) 2020; 6(Suppl 2): S98–S103. doi: 10.1055/s-0039-3402072.
Sys D., Baranowska B., Tataj-Puzyna U. i in.: Życie i płod- ność. Ujęcie interdyscyplinarne. Możliwości wyboru drogi porodu po cesarskim cięciu. Najnowsze rekomendacje. FeR 2019; 39(3): 125.
Boerma T., Ronsmans C., Melesse D.Y. i in.: Global epi- demiology of use of and disparities in caesarean sections. Lancet 2018; 392(10155): 1341–1348. doi: 10.1016/S0140- 6736(18)31928-7. PMID: 30322584.
Bręborowicz G.: Operacje w położnictwie. Tom III. Warsza- wa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2012. 190–280.
Malinowska E., Harasimiuk H.: Wpływ porodu przez cesar- skie cięcie na rozwój psychomotoryczny dziecka. Lubań: Po- radnia psychologiczno-Pedagogiczna w Lubaniu; 2021.
Gałązka A.: Znaczenie przewodu tętniczego w krążeniu pło- du i noworodka ze szczególnym uwzględnieniem przewodo- zależnych wad serca. Adam Gałązka, 2009 https://journals. J. Nosko, A. Truszyńska-Zawisza, Wpływ cięcia cesarskiego na późniejszy rozwój dziecka97 viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/viewFi- le/10170/8670
Malec E., Januszewska K., Pawłowska M.: Moje dziecko ma wadę serca. Lublin: Fundacja Cor Infantis; 2014.
Wielgoś M.: Czy poród w Polsce trzeba leczyć? Wyniki monitoringu oddziałów położniczych. Konferencja prasowa 17.03.2017.
Medykalizacja porodu w Polsce. Raport z monitoringu od- działów położniczych. Warszawa: Fundacja Rodzić po Ludz- ku; 2017.
Chazan R.: Pneumonologia i alergologia. Wybrane jednostki chorobowe. Bielsko-Biała: Alfa-Medica Press; 2010. 13.
Al Yassen A.Q., Al-Asadi J.N., Khalaf S.K.: The role of Ca- esarean section in childhood asthma. Malays Fam Physician 2019; 14(3): 10–17.
Stokholm J., Thorsen J., Blaser M.J. i in.: Delivery mode and gut microbial changes correlate with an increased risk of childhood asthma. Sci Transl Med 2020; 12(569): eaax9929. doi: 10.1126/scitranslmed.aax9929. PMID: 33177184.
Darabi B., Rahmati S., HafeziAhmadi M.R. i in.: The asso- ciation between caesarean section and childhood asthma: An updated systematic review and meta-analysis. Allergy Asthma Clin Immunol 2019; 15: 62. doi: 10.1186/s13223- 019-0367-9.
Lavin T., Franklin P., Preen D.B.: Association between Ca- esarean delivery and childhood asthma in India and Viet- nam. Paediatr Perinat Epidemiol 2017; 31(1): 47–54. doi: 10.1111/ppe.12324.
Chu S., Zhang Y., Jiang Y. i in.: Cesarean section without medical indication and risks of childhood allergic disorder, attenuated by breastfeeding. Sci Rep 2017; 9762(2017). doi: 10.1038/s41598-017-10206-3.
Pistiner M., Gold D.R., Abdulkerim H. i in.: Birth by Cesarean section, allergic rhinitis, and allergic sensitization among chil- dren with a parental history of atopy. J Allergy Clin Immunol 2008; 122(2): 274–279. doi: 10.1016/j.jaci.2008.05.007.
Sevelsted A., Stokholm J., Bisgaard H.: Risk of asthma from Cesarean delivery depends on membrane rupture. J Pediatr 2016; 171: 38–42.e1-4. doi: 10.1016/j.jpeds.2015.12.066.
Królak-Olejnik B.: Cięcie cesarskie a stan noworodka i dziec- ka w przyszłości. Forum pediatrii praktycznej; 2019. https:// forumpediatrii.pl/artykul/ciecie-cesarskie-a-stan-noworodka- -i-dziecka-w-przyszlosci (dostęp: 04.06.2025).
Sandall J., Tribe R.M., Avery L. i in.: Short-term and long- -term effects of caesarean section on the health of women and children. Lancet 2018; 392(10155): 1349–1357. doi: 10.1016/S0140-6736(18)31930-5.
Odent M.: Cesarskie cięcie a poród naturalny. Wątpliwości, konsekwencje, wyzwania. Żerniki Wrocławskie: Fundacja Natura i Kobieta; 2013.
Arboleya S., Suárez M., Fernández N. i in.: C-section and the Neonatal Gut Microbiome Acquisition: Consequences for future health. Ann Nutr Metab 2018; 73(Suppl 3): 17–23. doi: 10.1159/000490843.
Cukrowska B.: Czy modulacja mikrobiomu jelitowego może mieć znaczenie w prewencji chorób alergicznych? Rola bifi- dobakterii, ze szczególnym uwzględnieniem Bifidobacterium breve. Stand Med Pediatr 2019; 16: 69–77.
Boutsikou T., Malamitsi-Puchner A.: Caesarean section: im- pact on mother and child. Acta Paediatr 2011; 100(12): 1518– 1522. doi: 10.1111/j.1651-2227.2011.02477.x.
Carrapato M.R.G., Ferreira A.M., Wataganara T.: Cesarean sec- tion: The pediatricians’ views. J Matern Fetal Neonatal Med 2017; 30(17): 2081–2085. doi: 10.1080/14767058.2016.1237496.
Sarnecki J.: Zmiany w składzie mikrobioty jelitowej mogą zwiększać ryzyko rozwoju astmy; 2015. https://www.stan- dardy.pl/newsy/id/38 (dostęp: 04.06.2025).
Hurkała J.: Dysbioza przewodu pokarmowego noworodka. Stosowanie probiotyków we wczesnej kolonizacji przewodu pokarmowego u noworodków urodzonych przez cięcie ce- sarskie [Oddział Noworodkowy szpitala Bocheńskiego im bł. Marty Wieckiej, 12.11.2019 praca poglądowa, postępy neo- natologii 2019].
Salas Garcia M.C., Yee A.L., Gilbert J.A. i in.: Dysbiosis in children born by Caesarean section. Ann Nutr Metab 2018; 73(Suppl 3): 24–32. doi: 10.1159/000492168.
Butel M.J., Waligora-Dupriet A.J., Wydau-Dematteis S.: The developing gut microbiota and its consequences for health. J Dev Orig Health Dis 2018; 9(6): 590–597. doi: 10.1017/ S2040174418000119.
Sevelsted A., Stokholm J., Bønnelykke K. iI in.: Cesarean section and chronic immune disorders. Pediatrics 2015; 135(1): e92–e98. doi: 10.1542/peds.2014-0596.
Miseljic N., Ibrahimovic S.: Health implications of increased Cesarean section rates. Mater Sociomed 2020; 32(2): 123– 126. doi: 10.5455/msm.2020.32.123-126.
Svačina Š.: Mikrobiální flóra trávicího traktu a diabetes. Vnitr Lek 2015; 61(4): 361–364.
Jańczewska I., Domzalska-Popadiuk I.: Znaczenie koloni- zacji bakteryjnej przewodu pokarmowego noworodków do- noszonych urodzonych drogą cięcia cesarskiego. Ann Acad Med Gedanensis 2014; 44: 99–104.
Renz-Polster H., David M.R., Buist A.S. i in.: Caesarean sec- tion delivery and the risk of allergic disorders in childhood. Clin Exp Allergy 2005; 35(11): 1466–1472. doi: 10.1111/j. 1365-2222.2005.02356.x.
Sadler M.: Los efectos de la cesárea en la salud infantil: Un asunto urgente – The effects of caesarean section on chil- dren’s health: An urgent matter. Revi Chil Ped 2018; 89(4): 561–562.
Lee Y.M., D’Alton M.E.: Cesarean delivery on maternal requ- est: the impact on mother and newborn. Clin Perinatol 2008; 35(3): 505–518, x. doi: 10.1016/j.clp.2008.07.006.
Ahlqvist V.H., Persson M., Magnusson C. i in.: Elective and nonelective Cesarean section and obesity among young adult male offspring: A Swedish population-based cohort stu- dy. PLoS Med 2019; 16(12): e1002996. doi: 10.1371/journal. pmed.1002996.
Chavarro J.E., Martín-Calvo N., Yuan C. i in.: Association of Birth by Cesarean Delivery with Obesity and Type 2 Dia- betes Among Adult Women. JAMA Newt Open 2020; 3(4): e202605.
Pilch D.: Wpływ modułu porodowego na stan emocjonalny matki, tworzenie więzi z dzieckiem i stan neurobehawioralny noworodka. Pom J Life Sci 2015; 61(3): 24-256.
Pediatria Interdyscyplinarna 2019; 26.
Chen H., Tan D.: Cesarean section or natural childbirth? Ce- sarean birth may damage your health. Front Psychol 2019; 10: 351. Autorki nie deklarują konfliktu interesów.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2025 Review of Medical Practice