Palabras clave
VZV
HZ
postherpetic neuralgia
shingles vaccination
Cómo citar
Resumen
Shingles is an infectious disease caused by the varicella-zoster virus (Varicella-Zoster Virus, VZV). The virus reactivates in people who have had chickenpox in the past and after close contact with children with chickenpox, usually within family. It is estimated that almost every person has had contact with VZV in their lifetime, which translates into a potentially high incidence of shingles. Having shingles is associated with the risk of serious complications, both local and neurological, which can significantly reduce the quality of life of patients. Treatment of shingles and its complications is difficult and poses a great challenge, which also emphasizes the importance of preventive measures. This article discusses shingles as a disease and the possibilities of its prevention in Poland.
Referencias
Patil A., Goldust M., Wollina U.: Herpes zoster: A review of clinical manifestations and management. Viruses 2022; 14(2): 192.
Ayoade F., Kumar S.: Varicella-Zoster Virus (Chickenpox). StatPearls 2022.
Centers for Disease Control and Prevention.: Epidemiology and prevention of vaccine-preventable diseases. 2024; 23
World Health Organization.: Herpes zoster: Presentation to the Strategic Advisory Group of Experts on Immunization (SAGE). 2014.
Centers for Disease Control and Prevention. Epidemiology and prevention of vaccine-preventable diseases. 2024; 22.
About CDC. https://www.cdc.gov/about/cdc/index.html (dostęp: 11.01.2015).
Clinical Overview of Shingles (Herpes Zoster). https://www.cdc.gov/shingles/hcp/clinical-overview/index.html (dostęp: 11.01.2025).
Johnson R.W., Alvarez-Pasquin M.J., Bijl M. i in.: Herpes zoster epidemiology, management, and disease and economic burden in Europe: a multidisciplinary perspective. Ther Adv Vaccines 2016; 4(1–2): 32.
Albrecht P., Patrzałek M., Goryński P.: Zagrożenie półpaścem i jego powikłaniami w Polsce w zależności od wieku. Przegląd Epidemiologiczny 2015; 69(4): 841–843.
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.: Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce. Dane za miesiąc grudzień 2023; 2023. https://wwwold.pzh.gov.pl/old-page/epimeld/2023/INF_23_12B.pdf (dostęp: 13.01.2025).
Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.: Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2023 r. 2024. https://das.mpips.gov.pl/source/2024/Informacja%20o%20sytuacji%20 osob%20starszych%20w%20Polsce%20za%202023%20r.. pdf (dostęp: 11.01.2025).
Główny Urząd Statystyczny.: Katalog: dane o wysokiej wartości; Ludność, współczynniki płodności, współczynniki umieralności; Stan na 10.05.2024. https://dbw.stat.gov.pl/ katalog/hvd (dostęp: 11.01.2025).
Boroń-Kaczmarska A., Wiercińska-Drapało A.: Choroby zakaźne i pasożytnicze. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2021.
Bujnowska-Fedak M.M., Węgierek P.: Pacjent z półpaścem w praktyce lekarza rodzinnego. Forum Medycyny Rodzinnej 2018; 12(3): 107–114.
Centers for Disease Control and Prevention. Shingles (herpes zoster): Clinical overview for healthcare professionals. https://www.cdc.gov/shingles/hcp/clinical-overview/index.html (dostęp: 11.01.2025).
Kuchar E., Rudnicka L., Kocot-Kępska M. i in.: Szczepienie przeciwko półpaścowi. Zalecenia grupy ekspertów Polskiego Towarzystwa Wakcynologii, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Polskiego Towarzystwa Badania Bólu Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Med Prakt 2023; 5: 64–72.
Schröder C., Enders D., Schink T. i in.: Incidence of herpes zoster amongst adults varies by severity of immunosuppression. J Infect 2017; 75(3): 207–215.
Bhavsar A., Lonnet G., Wang C. i in.: Increased risk of Herpes Zoster in adults ≥50 years old diagnosed with COVID-19 in the United States. Open Forum Infect Dis 2022;9 (5).
Krupa O., Małolepsza A., Woźniacka A.: Herpes zoster during the COVID-19 pandemic. Dermat Rev 2021; 108(5): 385–393.
Maia C.M.F., Marques N.P., de Lucena E.H.G. i in.: Increased number of Herpes Zoster cases in Brazil related to the COVID-19 pandemic. Int J Infect Dis 2021; 104: 732–733.
Algaadi S.A. Herpes zoster and COVID-19 infection: a coincidence or a causal relationship? Infection 2022; 50; 289– 293.
Valladales-Restrepo L.F., Velasquez-Quimara S., Machado-Alba J.E.: Pharmacological Treatment of Herpes Zoster and Factors Associated with Its Recurrence. Antibiotics (Basel) 2023; 12(4): 757.
Chen J., Lei D., Cao P. i in.: Efficacy and safety of brivudine for the treatment of herpes zoster: A systematic review and meta-analysis. J Dermatolog Treat 2024; 35(1).
De Clercq E.: The development of BVDU: An odyssey. Antivir Chem Chemother 2023; 31.
Wood M.J., Shukla S., Fiddian A.P. i in.: Treatment of acute herpes zoster: effect of early (<48 h) versus late (48–72 h) therapy with acyclovir and valaciclovir on prolonged pain. J Infect Dis 1998; 178(1): 81–84.
Gross G.E., Eisert L., Doerr H.W. i in.: S2k guidelines for the diagnosis and treatment of herpes zoster and postherpetic neuralgia. J Dtsch Dermatol Ges 2020; 18(1): 55–78.
Nagel M.A., Gilden D.: Complications of varicella zoster virus reactivation. Curr Treat Options Neurol 2013; 15(4): 439–453.
Yawn B.P., Wollan P.C., St. Sauver J.L. i in.: Herpes zoster eye complications: rates and trends [wersja poprawiona opublikowana w Mayo Clin Proc 2017; 92(9): 1458]. Mayo Clin Proc 2013; 88(6): 562–570.
Greenberg B.M.: Cerebrospinal Fluid in Clinical Practice. Viral infections 2009; 21: 177–189.
Giannelos N., Curran D., Nguyen C. i in.: The incidence of Herpes Zoster complications: A systematic literature review. Infect Dis Ther 2024; 13(7): 1461–1486.
Sundström K., Weibull C.E., Söderberg-Löfdal K. i in.: Incidence of herpes zoster and associated events including stroke – a population-based cohort study. BMC Infect Dis 2015; 15: 488.
Kridin K., Cohen A.D. i in.: The underestimated risk for complications in immunocompetent patients with herpes zoster: should we change our clinical practice? Br J Dermatol 2021; 184(6): 994–995.
Gruver C., Guthmiller K.B.: Postherpetic Neuralgia [zaktualizowane 17.04.2023]. StatPearls 2025.
Kim J.H.: Risk factor and prevention of postherpetic neuralgia. Korean J Pain 2015; 28(3): 167.
Kawai K., Rampakakis E., Tsai T.F. i in.: Predictors of postherpetic neuralgia in patients with herpes zoster: a pooled analysis of prospective cohort studies from North and Latin America and Asia. Int J Infect Dis 2015; 34: 126–131.
Jeon Y.H.: Herpes Zoster and postherpetic neuralgia: Practical consideration for prevention and treatment. Korean J Pain 2015; 28(3): 177–184.
Sampathkumar P., Drage L.A., Martin D.P.: Herpes zoster (shingles) and postherpetic neuralgia. Mayo Clin Proc 2009; 84(3): 274–280.
Tontodonati M., Ursini T., Polilli E. i in.: Postherpetic neuralgia. Int J Gen Med 2012; 5: 861–871.
Dworkin RH, Gnann JW Jr, Oaklander AL, i in. Diagnosis and assessment of pain associated with herpes zoster and postherpetic neuralgia. J Pain. 2008;9(1):37-44.
Shrestha M., Chen A.: Modalities in managing postherpetic neuralgia. Korean J Pain 2018; 31(4): 235–243.
Malec-Milewska M.: Neuralgia Popółpaścowa. Palliative Medicine in Practice 2012; 6(1): 28–37.
Curran D,. Schmidt-Ott R., Schutter U. i in.: Impact of herpes zoster and postherpetic neuralgia on the quality of life of Germans aged 50 or above. BMC Infect Dis 2018; 18(1): 496.
Drolet M., Brisson M., Schmader K.E. i in.: The impact of herpes zoster and postherpetic neuralgia on health-related quality of life: A prospective study. CMAJ 2010; 182(16): 1731–1736.
Gupta R., Smith P.F.: Post-herpetic neuralgia. Contin Educ Anaesth Crit Care Pain 2012; 12(4): 181–185.
Mehta N., Bucior I., Bujanover S. i in.: Relationship between pain relief, reduction in pain-associated sleep interference, and overall impression of improvement in patients with postherpetic neuralgia treated with extended-release gabapentin. Health Qual Life Outcomes 2016; 14: 54.
Charakterystyka produktu leczniczego NEURONTIN. https://labeling.pfizer.com/ShowLabeling.aspx?id=630 (dostęp: 13.01.2025).
Massengill J.S., Kittredge J.L.: Practical considerations in the pharmacological treatment of postherpetic neuralgia for the primary care provider. J Pain Res 2014; 7: 125–132.
Nalamachu S., Morley-Forster P.: Diagnosing and managing postherpetic neuralgia. Drugs Aging 2012; 29(11): 863–869.
Salat K., Gryzlo B., Kulig K.: Experimental Drugs for Neuropathic Pain. Curr Neuropharmacol 2018; 16(8): 1193–1209.
Phan N.Q., Siepmann D., Gralow I. i in.: Adjuvant topical therapy with a cannabinoid receptor agonist in facial postherpe- tic neuralgia. J Dtsch Dermatol Ges 2010; 8(2): 88–91.
Takahashi M.: Live vaccine used to prevent the spread of varicella in children in hospital. Lancet 1974; 304(7892): 1288–1290.
Hope-Simpson R.E.: The nature of herpes zoster: A long-term study and a new hypothesis. Proc R Soc Med 1965; 58(1): 9–20.
Tulchinsky T.H.: Maurice Hilleman: Creator of vaccines that changed the world. Case Studies in Public Health 2018; 443–470.
Charakterystyka produktu leczniczego Varilix. https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-pro- ducts/9225/characteristic (dostęp: 13.01.2025).
Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 października 2023 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024. Dz. Urz. Min. Zdr. 2023.100.
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Za- kład Higieny. Meldunek epidemiologiczny. Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2003 roku. https://wwwold.pzh.gov.pl/ oldpage/epimeld/2003/Sz_2003.pdf (dostęp: 13.01.2025).
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny. Raport o chorobach zakaźnych w Polsce; 2009. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2009/Sz_2009.pdf (dostęp: 13.01.2025).
Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2015. Dz. Urz. MZ 2015.14. Review of Medical Practice, 2025; Vol. XXXI, No. 388
Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 paź- dziernika 2024 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2025. Dz. U. MZ 2024.93.
Ahern S., Walsh K.A., Paone S. i in.: Safety of varicella vac- cination strategies: An overview of reviews. Rev Med Virol 2023; 33(2): e2416.
Yin M., Xu X., Liang Y. i in.: Effectiveness, immunogenicity and safety of one vs. two-dose varicella vaccination: a meta-analysis [korekta opublikowana w Expert Rev Vaccines 2018; 17(6): 563]. Expert Rev Vaccines 2018; 17(4): 351– 362.
Shapiro E.D., Marin M.: The effectiveness of varicella vaccine: 25 years of postlicensure experience in the United States. J Infect Dis 2022; 226(4): 425–430.
Baxter R., Ray P., Tran T.N. i in.: Long-term effectiveness of varicella vaccine: A 14-year, prospective cohort study. Pediatrics 2013; 131(5): e1389–e1396.
Barbieri E., Cocchio S., Furlan P. i in.: A population database analysis to estimate the varicella vaccine effectiveness in children <14 years in a high vaccination coverage area from 2004 to 2022. Vaccine 2024; 42(26): 126387.
Wutzler P., Bonanni P., Burgess M. i in.: Varicella vaccination – the global experience. Expert Rev Vaccines 2017; 16 (8): 833–843.
Varela F.H., Pinto L.A., Scotta M.C.: Global impact of varicella vaccination programs. Hum. Vaccin. Immunother 2019; 15 (3): 645–657.
Centers for Disease Control and Prevention.: FDA approval of an extended period for administering VariZIG for postexposure prophylaxis of varicella. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2012; 61(12): 212.
Centers for Disease Control and Prevention.: Preventing varicella: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep 2007; 56(RR-4): 1–40.
Kołakowska K.: Skuteczność profilaktycznych szczepień przeciwko ospie wietrznej. Nowa Pediatria 2020; 1: 12–13.
Kim J., Kim M.K., Choi G.J. i in.: Pharmacological and non-pharmacological strategies for preventing postherpetic neuralgia: a systematic review and network meta-analysis. Korean J Pain 2021; 34(4): 509–533.
Hussain S.: Immunization and Vaccination. Psychiatry of Pandemics 2019; 153–177.
Meldunki o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażeniach i zatruciach w Polsce, NIZP-PZH-GIS. http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2019/index_mp.html (dostęp: 13.01.2025).
Meldunki o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażeniach i zatruciach w Polsce, NIZP-PZH-GIS. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2020/Ch_2020.pdf (dostęp: 25.01.2025).
Meldunki o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażeniach i zatruciach w Polsce, NIZP-PZH-GIS. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2021/Ch_2021.pdf (dostęp: 25.01.2025
Państwowy Zakład Higieny, Instytut Naukowo-Badawczy – Zakład Epidemiologii, Główny Inspektorat Sanitarny – Departament Przeciwepidemiczny i Oświaty Zdrowotnej. Szczepienia ochronne w Polsce w 2000 roku. Warszawa: Państwowy Zakład Higieny; 2000. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2000/Sz_2000.pdf (dostęp: 13.01.2025).
European Centre for Disease Prevention and Control. Varicella vaccination in the European Union. Stockholm: Eu- ropean Centre for Disease Prevention and Control; 2015. http://ecdc.europa.eu/en/publications/Publications/Varicella-Guidance-2015.pdf (dostęp: 13.01.2025).
Rashid H., Khandaker G., Booy R.: Vaccination and herd immunity: what more do we know? Curr Opin Infect Dis 2012; 25(3): 243–249.
European Medicines Agency. Zostavax: EPAR summary for the public. European Medicines Agency; 2019. https://www.ema.europa.eu/pl/documents/overview/zostavax-epar-sum- mary-public_pl.pdf (dostęp: 13.01.2025).
European Medicines Agency. Zostavax: Authorisation details. European Medicines Agency. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/zostavax#authorisation-details (dostęp: 13.01.2025).
Harbecke R., Cohen J.I., Oxman M.N.: Herpes Zoster Vaccines. J Infect Dis 2021; 224(12 Suppl 2): S429–S442.
Charakterystyka produktu leczniczego Shingrix. https://pl.gsk.com/media/8358/shingrix-druki-pl-h-4336-ii-0065-26_10_2023. pdf (dostęp: 13.01.2025).
Zeevaert R., Thiry N., Maertens de Noordhout C. I in.: Efficacy and safety of the recombinant zoster vaccine: A systematic review and meta-analysis. Vaccine X 2023; 15: 100397.
Kroger A., Bahta L., Long S. I in.: General Best Practice Guidelines for Immunization. www.cdc.gov/vaccines/hcp/acip-recs/generalrecs/downloads/general-recs.pdf (dostęp: 14.01.2025).
Pan C.X., Lee M.S., Nambudiri V.E.: Global herpes zoster incidence, burden of disease, and vaccine availability: a narrative review. Ther Adv Vaccines Immunother 2022; 10: 25151355221084535.
Singh G., Song S., Choi E. I in.: Recombinant zoster vaccine (Shingrix ® ): a new option for the prevention of herpes zoster and postherpetic neuralgia. Korean J Pain 2020; 33(3): 201–207.
Ansaldi F., Trucchi C., Alicino C. I in.: Real-World Effectiveness and Safety of a Live-Attenuated Herpes Zoster Vaccine: A Comprehensive Review. Adv Ther 2016; 33(7): 1094–1104.
New long-term data show Shingrix continues to provide high protection against shingles. GlaxoSmithKline; 2023. https://us.gsk.com/en-us/media/press-releases/new-long-term-da- ta-show-shingrix-continues-to-provide-high-protection-aga- inst-shingles/ (dostęp: 14.01.2025).
Marcum Z.A., Jain P., Embry A. i in.: Incidence of herpes zoster and postherpetic neuralgia and herpes zoster vaccination uptake in a US administrative claims database. Open Forum Infect Dis 2024; 11(5): ofae211.
Taquet M., Dercon Q., Todd J.A. i in.: The recombinant shingles vaccine is associated with lower risk of dementia. Nat Med 2024; 30: 2777–2781.
Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 października 2023 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024. Dz. Urz. Min. Zdr. 2023.100.
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Warszawa: Ministerstwo Zdrowia; 2023. https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-11-grudnia-2023-r-w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego- przeznaczenia-zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych (dostęp: 14.01.2025).
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Warszawa: Ministerstwo Zdrowia; 2025. https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenie-ministra-zdrowia-z-dnia-19-marca-2025-r-w-sprawie-wykazu-refundowanych-lekow-srodkow-spozywczych-specjalnego-prze- znaczenia-zywieniowego-oraz-wyrobow-medycznych-na-1-kwietnia-2025-r (dostęp: 10.04.2025).
Sollie M., Jepsen P., Sørensen J.A.: Patient-reported quality of life in patients suffering from acute herpes zoster-a systematic review with meta-analysis. Br J Pain 2022; 16(4): 404–419.
Matthews S., Curran D., Sabater Cabrera E. I in.: An analysis of how herpes zoster pain affects health-related quality of life of placebo patients from 3 randomized phase III studies. Clin J Pain 2023; 39(8): 386–393.
Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-CompartirIgual 4.0.
Derechos de autor 2025 Review of Medical Practice