Keywords
autochthonous (native) and imported cases
population immunity
potential disease reintroduction
How to Cite
Abstract
Leprosy appeared in Poland in the 13th century and eventually disappeared as an endemic disease by the 16th century. Since then, there has never been any local transmission. For over 500 years, only sporadic imported cases have been diagnosed (the last 2 in 2019). Historical data, supported by research on the Polish community in Brazil, indicate a significant resistance of the Polish population to the disease. Further studies should be conducted. However, mass emigration poses a potential threat of reintroducing leprosy to Poland.
References
1. Glueck L.: Przyczynek do historii trądu w Polsce. Przegląd Lekarski 1897; 36(14): 169.
2. Biehler M.: Trąd i jego szerzenie się w Polsce. Archiwum Historii i Filozofii Medycyny 1948; 19: 131–151.
3. Tyszkiewicz J., Tyszkiewicz J., Widy -Tyszkiewicz E.: Trąd w Polsce średniowiecznej. W: Dzieduszycki W., Wrzesiński J. (red.): Epidemie, klęski, wojny. Funeralia Legnickie 10 – 2008 r. Poznań: Wyd. Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich. Oddział w Poznaniu; 2010. 139–145.
4. Gładykowska-Rzeczycka J.: Zdrowie – choroby nie tylko w pradziejach. Folia Praehistorica posnanensis 2009; XV: 7–74.
5. Kozłowski T., Drozd A.: Występowanie trądu na obszarze mezoregionu Kałdus-Gruczno w okresie od XI do XV wieku. W: Dzieduszycki W., Wrzesiński J. (red.): Epidemie, klęski, wojny. Funeralia Legnickie10. Poznań: SNAP; 2010. 147–155.
6. Gładykowska-Rzerzycka J.: A case of leprosy from a medieval burial ground. Folia Morphologica 1976; 114: 253–264.
7. Kubica-Grygiel A.: Późnośredniowieczne szczątki ludzkie odkryte w obrębie kościoła i klasztoru o.o. Dominikanów w Krakowie. Światowid 2013–2014: 52–53, 327–338.
8. Steinborn O.A.: Historya trądu i trędowisk z przyczynkiem o trędowiskach na ziemi chełmińskiej. Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1906; 13: 195–240.
9. Walter F.: Wit Stwosz rzeźbiarz chorób skórnych. Szczegóły dermatologiczne Ołtarza Mariackiego. Kraków; 1933.
10.Lejman K.: Pochodzenie kiły w Europie w świetle krytycznej oceny dowodów z zakresu plastyki starożytnej i średnio- wiecznej, oraz poszukiwań własnych (studium rozpoznawczoróżnicowe jednego ze zworników w salach kamienicy hetmańskiej w Krakowie. Folia Medica Cracoviensia 1963; 5(3): 299–324.
11. Lejman K.: Lepra oder Syphilis? Versuch einer Differential diagnose. Hautarzt 1964; 15: 89–91.
12. Grzegorczyk W., Grzegorczyk J., Grzegorczyk K.: Alleged cases of syphilis immortalized in the Kraków Akterpiece by Veit Stos in the light of new research on the origins of the disease in Europe. Medical Review 2016;14)3): 340–357.
13. Sokolski J.: Jako samojedź krzywousta… Kilka uwag o wizerunku śmierci w „Rozmowie Mistrza Polikarpa”. Pamiętnik Literacki 2017; 3: 137-144.
14. Różański J.: Polskie misjonarki i misjonarze w Afryce. Warszawa: Wyd. UKSW; 2012.
15. Knap J.P.: Polska medycyna z pomocą Afryce. Rys historyczny. W: Różański J. (red.): Afryka. Bogactwo możliwości współpracy. Tom III. Pelplin: Bernardinum; 2023. 203–234.
16. Narządu Powszechnego Opatrzenia Chirurgiczne przez Rafała J. Czerwiakowskiego. Części I–VI. Kraków 1816.
17. Turos M.J.: Polikarp Girsztowt 1827–1877. Warszawa: Warszawski Uniwersytet Medyczny; 2024.
18. Majewski A.: Trąd kaukaski (Lepra Caucasica). Pamiętnik Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego 1858; XL(1): 30–44.
19. Kosiński J.: Elephantiasis Graecorum sive lepra. Pamiętnik Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego 1873; LXIX: 29.
20. Brandel K.: Atlas fotograficzny chorób skórnych i innych. Warszawa, przed rokiem 1876.
21. Barankiewicz M.: O wannach siarczanych czyli kąpielach fumigacyjnych w domu towarzystwa dobroczynności w Wilnie zaprowadzonych. Wyjątek z rozprawy p. doktora Barankiewicza na posiedzeniu publicznym tegoż towarzystwa dnia 25 stycznia 1820 roku czytanej. Dzieje Dobroczynności Krajowej i Zagranicznej 1820; 3: 130–131.
22. Koehler K.: Przypadek trądu plamistego kaleczącego. Przegląd Lekarski 1877; 14.
23. Koehler K.: Przyczynek do historii trądu w Wielkim Księstwie Poznańskim. Roczniki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 1898; XXIV(3): 421–437.
24. Staub A.: Ein Fall von Lepra in der Provinz Posen. Arch. F. Dermatologie und Syphilis 1894; XIV: 277–282.
25. Manszewski N.K.: Kazuistike zabolewanija prokazom. Medicinskij Sbornik Warszawskogo Ujzazdowskogo Gospitalja 1899; XII(1, 4): 1–21.
26. Marks E.: Przypadek trądu w Warszawie. Gazeta Lekarska 1899; seria II, XIX: 109–111.
25. Glueck L.: O trądzie większych żył skórnych. Przegląd Lekarski 1897; 36(23): 297.
26. O. Beyzym J. TJ: Trędowaci na Madagaskarze. Misja Katolicka 1904.
27. O. Beyzym J. TJ: Listy ojca Jana Beyzyma T.J. apostoła trędowatych na Madagaskaeze. Kraków: Wydawnictwo Księży Jezuitów; 1927.
28. Biehler R.: Die lepra in Riga, ihre Ausbreitung und Beckampfung. Haecker 1911.
29. Biehler R.: Próby szczepienia trądu na kozach. Przegląd Epidemiologiczny 1922; 2: 235–238.
30. Stefansky W.K.: Ein Lepraahylische Erkrankung der Haut und der Lymphdrusen bei Wanderra Item. Zentralblatt f. Bakteriologie, Prasitenkunde, Infektionskrankheiten und Hygiene 1903 (33, Abt. 1): 481–487.
31.Biehler M.: Trąd (lepra). Warszawa, 1929.
32. Kryształowicz F.: Ryszard Biehler: „Trąd (lepra)” (recenzja). Przegląd Dermatologiczny 1930; 25: 262.
33. Trzeciak S.: Prokaza w bibliejskija wriemiena i w nastojaszczije wremia s obrażenjem osobogo wnimania na położenije woprosa o prokazie w Rosiji. St. Petersburg: Wyd. P. Sojkin; 1913. 62.
34. Trzeciak S.: Klimat i choroby w Palestynie w czasach Chrystusa Pana. Warszawa: Salezjańskie Zakłady Graficzne; 1928. 12.
35. Mikulicz J.: O trądzie. Przegląd Lekarski 1885; XXIV(14): 199–201.
36. Trautvetter von E.: Fotograficzeskij atłas kożnych i wenericzeskich bolezniej. Wydanie pierwsze 1872, wydanie drugie 1886.
37. Bujwid O.: Zwalczanie chorób zakaźnych i pasożytniczych w Brazylii. Lekarz Wojskowy 1929; 13(2): 123–127.
38. Bujwid O.: Stosunki zdrowotne w Brazylii. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 1929; (6): 1186–1208.
39.Bujwid O.: Rozpowszechnienie trądu w Brazylii: stosunek tej choroby do Polskich osadników. Medycyna doświadczalna i społeczna 1932; XIV: 3–4, 5–6, 1–14, 848–857.
40. Bujwid O.: Ośrodki zdrowia w Rio de Janeiro. Zdrowie Publiczne 1937; 52(2): 123–127.
41. Bujwid O.: Osamotnienie: pamiętniki z lat 1932–1942. Kraków: Wydawnictwo Literackie; 1990.
42. Żabko-Potopowicz A.: Osadnictwo polskie w Brazylii. Warszawa: Wyd. Syndykat Emigracyjny; 1936.
43. De Souza-Arauyo H.: The leprosy Problem in Brazil. Amer J Trop Med 1925: 219–228, 1–5.
44. De Souza-Arauyo H.: Historia da Lepra no Brasil. Imprensa Nacional. Vol. I–III. Rio de Janeiro 1946–1956.
45. Murano F.: Tratado de Leprologia. Historia da Lepra na Brasil e sua destribuco geografica. Ministeio da Educacao Saude. Departamento Nacional de Lepra. Rio de Janeiro 1944; 1: 16–19.
46. Szymanski J.: Ophtalmologia para estudantes. Kurytyba; 1920.
47.Szymański J.: Sprawozdanie z pierwszego Kongresu Międzynarodowego trądu. Przegląd Dermatologiczny 1938; 2: 375–388.
48. Biernacki A.: Choroby zwrotnikowe pierwszych lat kolonizacji polskiej w Brazylii. Warszawa 1931.
49. Freyd A.: Dwa dni wśród trędowatych Amazonki. Morze 1928: 26–30.
50. Freyd A.: Choroby klimatyczne, parazytologia, epidemiologia. Warszawa 1938.
51. Knap J.P., Nahorski W.L., Kosińska B. i in.: 80 years of the Medicine and Tropical Hygiene Center in Gdynia (1937–2017): The Pioneer Pree War Years 1937–1939. Medical Science Monitor 2019; 25: 3989–3997.
52. Schneider K.: Das Vorkommen von Lepra in Kreise Memel und das deutsche lepraheim bei Memel 1899 bis 1945. Der Offentliche Gesundheitdienst: Monatsschrift fur Gesundheitverwaltung und Sozialhigiene1953; 14(12): 465–469.
53. Błeńska W.: Leprosy: yesterday, today and tomorrow. He Third Sir Albert Memorial Lecture given at Makarere Medical School in October 31, 1968, 1–12.
54. Błeńska W.: Pattern of leprosy reactions in Uganda. Intern J Leprosy and Other Mycobact Dis 1971; 39(2): 433–443.
55. Magowska A.: Zaangażowanie Polaków w misyjną opiekę zdrowotną w Afryce. Poznań: Wyd. Kontekst; 2007.
56. Knap J.P.: Medycyna morska i tropikalna w warszawskim ośrodku akademickim. Historia, teraźniejszość i przyszłość. Medycyna – Dydaktyka – Wychowanie 2019; LI(11): 28–31.
57. Kowalska M.: Trąd wieczną zagadką dla badaczy. Historia epidemii trądu w Norwegii. Przegląd Dermatologiczny 2005; 92(5): 383–387.
58. Kowalska M.: Trąd. W: Kotłowski A. (red.): Medycyna i higiena tropikalna. Gdańsk: GuMed; 2006. 771–779.
59. Kowalska M.: Reakcje trądowe: niebezpieczne powikłania, trudności interpretacyjne i leczenie. Przegląd Dermatologiczny 2009;96:27–35.
60. Kowalska M., Kowalik A.: Mycobacterum leprae: pathogenic agent in leprosy. Discovery in new cases Mycobacterium lepromatis. Perspectives in research and diagnosis of leprosy. International. Maritime Health 2012; 63(4): 213–218.
61. Krajewska M., Anderson R.: Tumor necrosis factor – alpha in combination with riminophenazines enhances oxidative metabolism of neutrophils from patients in leprosy. W: Masihi K.N. (ed.): Immunotherapy of infections. Marcel Dekker Inc 1994: 91–103.
62. Sotiriou M.C., Stryjewska B.M., Hill C.: Two Cases of Leprosy in Sibling Caused by Mycobacterium lepromatosis. Amer Soc Trop Med Hyg 2016: 95(3)522–527.
63. Bylicka-Szczepanowska E., Podlasin R.B., Korzeniewski K.: Leprosy – neglected tropical diseases in Pygmies, inhabiting Central African Republic 2023; 30(3): 570–576.
64. Kielanowski T.: Propedeutyka medycyny. Warszawa: Wyd. Lekarskie PZWL; 1967.
65. Dziubek Z., Powałowska J.: Przypadek choroby Hansena przywleczony do Polski. Wiadomości Lekarskie 1981; 34(15): 1209–1212.
66. Knap J.P., Nahorski W.L.: Przypadki trądu guzowatego przywlekanego do Polski. Materiały IV Międzynarodowego Kongresu Medycyny Morskiej, Tropikalnej, Hiperbarycznej i Podróży. Gdynia 2019.
67. Saar M., Hanus I., Huber M. i in.: Report on unusual case of leprosy from Germany: just an exception of the rule? Infection 2017; 47: 1065 1069.
68. Moraes M.O., Duppre N.C.: Leprosy post – exposure prophylaxis: innovation and precision public health. The Lancet Global Health 2021; (9): e8-e19.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.